e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu ve GİB Paketi

Bu sayfa, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yayımlanan resmi e-Gider Pusulası Paketi ve e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu V.1.0 esas alınarak hazırlanmıştır. Paket ilk kez 22 Mayıs 2026'da yayımlandı; 15 Eylül 2026'da aynı indirme adresinde güncellendi. Eylül 2025 taslak döneminin ardından güncel referans bu resmi pakettir; entegrasyon ekipleri geliştirme ve doğrulamada güncel RAR'ı esas almalıdır.

e-Gider Pusulası; KDV mükellefi olmayan kişilerden mal veya hizmet alımı ile nihai tüketiciye yapılan satış iadelerinin UBL 2.1 CreditNote formatında belgelenmesini kapsar. Belge, mali mühür ve zaman damgası ile imzalanır; e-Arşiv raporu üzerinden Başkanlık sistemine aktarılır.

GİB paketinde neler var?

Resmi paket (e-Gider_Pusulasi_Paketi.rar) aşağıdaki dosyaları içerir. Dosya adları paket içindeki klasör yapısıyla birebir eşleşir:

e-Gider Pusulası hangi senaryoları kapsıyor?

Resmi kılavuzda belge tipi cbc:CreditNoteTypeCode alanıyla ayrılır. UBL profili: CustomizationID=TR1.2.1, ProfileID=GIDERPUSULASI.

SATIŞ

KDV mükellefi olmayanlardan satın alınan mal veya hizmetler ile depozito bedeli karşılığı ambalaj iadesi ve depozito geri ödemesi için düzenlenir. Paketteki GiderPusulasıSATIS.xml bu akışın referans yapısını gösterir.

• SATIŞ tipinde muhatap (AccountingCustomerParty) telefonuna gönderilen SMS kodu ilgili iletişim alanlarında yer alır.

İADE

Nihai tüketicilere satılan malların iadesi için düzenlenir. Pakette üç İADE örneği bulunur; hangi dosyanın kullanılacağı iade kanalına göre değişir:

• Referanslı iade: İade edilen ürüne ait belge BillingReference / InvoiceDocumentReference altında yazılır. schemeID değeri EARSIV_FATURA veya SATIS_FISI olabilir.
• Belgesiz iade: Referans belge yoksa schemeID=BELGESIZ kullanılır; alıcı tarafında iade eden kişinin TCKN bilgisi zorunludur (doğrulama özel entegratör sorumluluğundadır). Örnek: GiderPusulasıIADE_Belgesiz.xml.
• Yüz yüze iade: Muhatap telefonuna gönderilen SMS veya İADE kodu Contact alanlarında tanımlanır.
• Kargo ile iade: İADE kodu kullanılır (GiderPusulasıIADE_IADE_KoduYazılması.xml).

Entegrasyon açısından dikkat edilecekler

• Şema uyumu: Belge üretiminde UBL CreditNote + GİB TR1.2.1 kuralları; rapor tarafında eArsiv.xsd ve earsiv_schematron.xsl ile e-Arşiv raporu doğrulaması birlikte ele alınmalıdır.
• XSLT görüntüleme: giderPusulasi.xslt insan okunur çıktı ve önizleme testlerinde referans alınır; canlı üretimde belge içine gömülen XSLT referansları kılavuz örnekleriyle uyumlu olmalıdır.
• Senaryo ayrımı: SATIŞ ve İADE için zorunlu alan setleri farklıdır; özellikle İADE'de BillingReference ve muhatap doğrulama alanları senaryoya göre doldurulmalıdır.
• Örnek XML dosyaları: Dört belge örneği birim test, entegrasyon testi ve şematron/şema doğrulama süreçlerinde başlangıç seti olarak kullanılmalıdır.
• Örnek rapor: ornek rapor.xml, rapor başlığı (baslik) ve eGiderPusulasi kaydı yapısını gösterir; günlük/dönemsel raporlama geliştirmesinde referans alınır.
• İmza: Kılavuz; belge ve e-Arşiv raporunun mali mühür ile zaman damgalı imzalanmasını esas alır (UBLExtensions / XAdES).

* Özet teknik rehberdir. Kardinalite, alan uzunluğu ve validasyon kuralları için her zaman resmi PDF kılavuz ve paketteki XSD dosyaları esas alınmalıdır.

e-Arşiv altyapısı ve e-Gider Pusulası ilişkisi

e-Gider Pusulası uygulaması, e-Arşiv raporlama hattı üzerinden yürütülür. Paketteki eArsiv.xsd şeması rapor kök yapısını tanımlar; ornek rapor.xml içinde eGiderPusulasi elemanı belge künyesi, tutarlar, alıcı bilgileri, iade detayı ve imza zamanı gibi rapor alanlarını gösterir.

Entegrasyon projelerinde belge (CreditNote XML) ve rapor (e-Arşiv XML) katmanları ayrı test edilmeli; İADE senaryolarında rapor tarafındaki belgeTip, iadeDetay ve bilgiDetay alanları belge XML'i ile tutarlı olmalıdır.

Taslak kılavuz ile resmi paket ayrımı

Eylül 2025 tarihli taslak paket arşiv niteliğindedir. Güncel geliştirme, test ve doğrulama için GİB resmi paketinin güncel RAR'ı (15 Eylül 2026 yenilemesi; kılavuz V.1.0 Mayıs içeriğiyle aynı) esas alınmalıdır. 15 Eylül'de rapor şeması, Schematron ve İADE örneklerindeki değişiklikler için 15 Eylül paket güncellemesi yazısına bakınız. Taslak arşivi, duyuru ve zorunluluk yazıları sağdaki e-Gider Pusulası listesinde özetlenir.