NESNES

Sektöre Özel

İşletmelerBayilerMali MüşavirlerYazılım Firmaları
GİB Duyurusu12 dk okuma

e-Envanter Defteri Teknik Kılavuzu Yayımlandı

GİB, e-Envanter Defteri'ne ilişkin teknik paketi (kılavuz, XSD, SCH, XSLT ve örnek XML) yayımladı. Doğrulama zinciri, şema yapısı ve sık yapılan hatalara dair teknik özet.

Yazıyı oku2025 · No. 066

Gelir İdaresi Başkanlığı

Resmi duyuru

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), e-Envanter Defteri için gerekli teknik paketi yayımladı. Kılavuz, XSD şemaları, Schematron kuralları, XSLT dönüşümleri ve örnek XML dosyaları artık erişime açık.

Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1) değişiklikleri 01.01.2025'ten itibaren e-Envanter'i ihtiyari olarak tutmaya imkan tanımıştı; ancak o tarihte teknik standartlar yayımlı değildi. 26.09.2025 duyurusuyla bu boşluk kapandı ve fiili kullanımın önü açıldı.

Teknik paketin kapsamı

KonuÖzet
Ne oldu?GİB, e-Envanter için resmi teknik paketi (kılavuz, XSD, SCH, XSLT, örnek XML) yayımladı.
Ne ifade ediyor?Yazılım evleri ve entegratörler için uygulama/doğrulama standartları netleşti; fiili kullanım mümkün.
Hukuki dayanakElektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1) değişiklikleri — 01.01.2025'ten itibaren ihtiyari kullanım mümkün.

Üretimden berata: doğrulama zinciri

  1. XSD Doğrulama

    Şema yapısı ve zorunlu alanlar. İlk eşik; başarısızsa akış durur.

  2. Schematron

    Dönem, tarih, benzersiz ID, etiket/ilişki kontrolleri. İş kuralları bu aşamada yakalanır.

  3. XSLT Önizleme

    Görsel/print kontrolü. Kullanıcı denetimi ve iç kalite güvencesi.

  4. Berat + İmza

    XMLDSIG/XAdES ve zaman damgası ile imzalanmış berat üretilir, ibraz zinciri korunur.

Sık yapılan hatalar

  • Sadece XSD geçip SCH hatalarını görmezden gelmek.
  • Dönem uçlarını (açılış/kapanış onayı) yanlış zamanda almak.
  • Tekrarlı/çakışan defter ID'leri ve isimlendirmeler.
  • İmza/özet algoritmalarında uyumsuzluklar.
  • Versiyon sabitlemeden farklı XBRL-GL varyantlarını karıştırmak.
  • XSLT çıktısını ekran/print ile karşılaştırmadan yayına çıkmak.
Zorunluluk notu

Zorunluluk statüsü duyuruda yer almaz. Hukuki çerçeve Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1) değişiklikleri, teknik çerçeve ise bu paketle tanımlanır.

Veri Modeli

Defterin kök elemanı InventoryLedger'dır; altında Header (mükellef ve dönem) ile Lines (kalem listesi) bulunur.

InventoryLedger — kök yapı
<!-- Temsili kök yapı -->
<InventoryLedger xmlns="urn:tr:gib:e-defter:envanter">
  <Header>…</Header>
  <Lines>…</Lines>
</InventoryLedger>

Header içindeki Period hesap dönemini, Approval ise açılış ve kapanış onaylarını içerir. Tarih ve kimlik tutarlılığı Schematron tarafından doğrulanır.

Header — dönem ve onay
<Header>
  <TaxPayerId>1234567808</TaxPayerId>
  <Period year="2025">
    <From>2025-01-01</From>
    <To>2025-12-31</To>
  </Period>
  <Approval>
    <Opening/>
    <Closing/>
  </Approval>
</Header>

Her Line benzersiz bir id taşır; Item, Quantity, Unit ve isteğe bağlı sayım bilgisi içerir. Hesap ilişkileri AccountRef ile kurulur.

Lines → Line — kalem yapısı
<Lines>
  <Line id="L-0001">
    <Item>Hammadde A</Item>
    <Quantity>1200</Quantity>
    <Unit>KG</Unit>
    <AccountRef>150.01</AccountRef>
  </Line>
</Lines>

Valuation değerleme yöntemini (FIFO, LIFO, Ağırlıklı Ortalama) ve birim/toplam tutarı tanımlar. Yöntem–dönem uyumu Schematron kurallarıyla kontrol edilir.

Valuation — değerleme
<Line id="L-0001">
  …
  <Valuation method="WeightedAverage">
    <UnitPrice currency="TRY">45.20</UnitPrice>
    <Total currency="TRY">54240.00</Total>
  </Valuation>
</Line>

Not: Yukarıdaki XML parçaları temsilidir. Gerçek alan adları ve zorunluluklar için GİB tarafından yayımlanan kılavuz (PDF), .xsd ve .sch dosyaları esas alınmalıdır.

Örnek XML

Aşağıdaki örnek, entegrasyon testlerinde görsel/doğrulama akışını anlatmak içindir. Şemaya (XSD) ve kurallara (SCH) uyum için resmi pakete bakınız.

Tam InventoryLedger XML örneğini göster
<!-- Temsili e-Envanter Defteri. Gerçek alan/isimler için kılavuz + XSD/SCH esas alınmalıdır. -->
<InventoryLedger xmlns="urn:tr:gib:e-defter:envanter"
                 xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
                 xsi:schemaLocation="urn:tr:gib:e-defter:envanter envanter.xsd"
                 version="1.0"
                 id="EINV-1234567808-2025-12">

  <!-- HEADER: Mükellef ve dönem bilgileri -->
  <Header>
    <TaxPayer>
      <VKN>1234567808</VKN>
      <Title>ABC İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.</Title>
      <Branch>MERKEZ</Branch>
    </TaxPayer>
    <Period year="2025">
      <From>2025-01-01</From>
      <To>2025-12-31</To>
    </Period>
    <Approval>
      <Opening date="2025-01-01" time="09:00:00"/>
      <Closing date="2025-12-31" time="23:59:59"/>
    </Approval>
    <DocumentInfo>
      <CreateDate>2026-01-10</CreateDate>
      <Software>NES Entegrasyon Suite</Software>
      <Version>Envanter-1.0</Version>
    </DocumentInfo>
  </Header>

  <!-- LINES: Envanter kalemleri (temsili) -->
  <Lines>
    <Line id="L-0001">
      <Item>
        <Code>HMD-001</Code>
        <Name>Hammadde A</Name>
        <Category>Hammadde</Category>
        <AccountRef>150.01</AccountRef>
      </Item>
      <Measurement>
        <Quantity>1200</Quantity>
        <Unit>KG</Unit>
        <CountDate>2025-12-30</CountDate>
      </Measurement>
      <Valuation method="WeightedAverage">
        <UnitPrice currency="TRY">45.20</UnitPrice>
        <Total currency="TRY">54240.00</Total>
      </Valuation>
      <Notes>Sayım: OSB 1 No'lu depo.</Notes>
    </Line>
    <Line id="L-0002">
      <Item>
        <Code>MLM-010</Code>
        <Name>Mamul X</Name>
        <Category>Mamul</Category>
        <AccountRef>152.00</AccountRef>
      </Item>
      <Measurement>
        <Quantity>350</Quantity>
        <Unit>ADET</Unit>
        <CountDate>2025-12-30</CountDate>
      </Measurement>
      <Valuation method="FIFO">
        <UnitPrice currency="TRY">220.00</UnitPrice>
        <Total currency="TRY">77000.00</Total>
      </Valuation>
    </Line>
  </Lines>

  <Summary>
    <LineCount>2</LineCount>
    <TotalAmount currency="TRY">131240.00</TotalAmount>
  </Summary>

  <Integrity>
    <Hash algorithm="SHA-256">BASE64-DIGEST==</Hash>
    <GeneratedAt>2026-01-10T10:12:45Z</GeneratedAt>
  </Integrity>

</InventoryLedger>

Berat ve İmza

Aşağıdaki örnek DSIG + XAdES imza yapısını ve özet zinciri akışını göstermek içindir. Gerçek şema ve zorunluluklar için resmi pakete bakınız.

Berat XAdES/DSIG XML örneğini göster
<!-- Temsili e-Envanter Berat. Şema ve isimler pakete göre değişebilir. -->
<envanterBerat xmlns="urn:tr:gib:e-defter:envanter:berat"
               xmlns:ds="http://www.w3.org/2000/09/xmldsig#"
               xmlns:xades="http://uri.etsi.org/01903/v1.3.2#"
               version="1.0">

  <header>
    <defterId>EINV-1234567808-2025-12</defterId>
    <vkn>1234567808</vkn>
    <periodYear>2025</periodYear>
    <fromDate>2025-01-01</fromDate>
    <toDate>2025-12-31</toDate>
    <ledgerHash alg="SHA-256">BASE64-LEDGER-DIGEST==</ledgerHash>
    <generatedAt>2026-01-10T10:12:45Z</generatedAt>
  </header>

  <ds:Signature Id="SIG-1">
    <ds:SignedInfo>
      <ds:CanonicalizationMethod
        Algorithm="http://www.w3.org/TR/2001/REC-xml-c14n-20010315"/>
      <ds:SignatureMethod
        Algorithm="http://www.w3.org/2001/04/xmldsig-more#rsa-sha256"/>

      <!-- Referans #1: Berat gövdesi -->
      <ds:Reference URI=""
        Type="http://www.w3.org/2000/09/xmldsig#Object">
        <ds:Transforms>
          <ds:Transform
            Algorithm="http://www.w3.org/2000/09/xmldsig#enveloped-signature"/>
        </ds:Transforms>
        <ds:DigestMethod Algorithm="http://www.w3.org/2001/04/xmlenc#sha256"/>
        <ds:DigestValue>BASE64-BERAT-DIGEST==</ds:DigestValue>
      </ds:Reference>

      <!-- Referans #2: XAdES SignedProperties -->
      <ds:Reference
        Type="http://uri.etsi.org/01903#SignedProperties"
        URI="#xades-props">
        <ds:DigestMethod Algorithm="http://www.w3.org/2001/04/xmlenc#sha256"/>
        <ds:DigestValue>BASE64-PROPS-DIGEST==</ds:DigestValue>
      </ds:Reference>
    </ds:SignedInfo>

    <ds:SignatureValue>BASE64-SIGNATURE==</ds:SignatureValue>

    <ds:KeyInfo>
      <ds:X509Data>
        <ds:X509Certificate>MIIF…BASE64-CERT…==</ds:X509Certificate>
      </ds:X509Data>
    </ds:KeyInfo>

    <ds:Object>
      <xades:QualifyingProperties Target="#SIG-1">
        <xades:SignedProperties Id="xades-props">
          <xades:SignedSignatureProperties>
            <xades:SigningTime>2026-01-10T10:12:50Z</xades:SigningTime>
            <xades:SigningCertificate>
              <xades:Cert>
                <xades:CertDigest>
                  <ds:DigestMethod
                    Algorithm="http://www.w3.org/2001/04/xmlenc#sha256"/>
                  <ds:DigestValue>BASE64-CERT-DIGEST==</ds:DigestValue>
                </xades:CertDigest>
              </xades:Cert>
            </xades:SigningCertificate>
          </xades:SignedSignatureProperties>
        </xades:SignedProperties>
        <xades:UnsignedProperties>
          <xades:UnsignedSignatureProperties>
            <xades:SignatureTimeStamp>
              <xades:EncapsulatedTimeStamp>BASE64-TST==</xades:EncapsulatedTimeStamp>
            </xades:SignatureTimeStamp>
          </xades:UnsignedSignatureProperties>
        </xades:UnsignedProperties>
      </xades:QualifyingProperties>
    </ds:Object>
  </ds:Signature>

</envanterBerat>

Yayına çıkmadan önce şema (XSD), iş kuralları (SCH) ve XAdES/DSIG gereklilikleri ile berat–defter hash eşleşmesi otomatik testlerle doğrulanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Envanter Defteri için e-Defter kullanımı başladı mı?

Evet, teknik açıdan fiilen mümkün. 26.09.2025 tarihli GİB duyurusuyla teknik paket (kılavuz, XSD, SCH, XSLT, örnekler) yayınlandı. Hukuki çerçeve, Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1) değişiklikleriyle desteklenir.

e-Envanter Defteri zorunlu mu, yoksa ihtiyari mi?

İhtiyari. Duyuru zorunluluk getirmiyor. GİB ileride sektör/ölçek kriterleriyle zorunluluk tanımlayabilir; teknik altyapınızı şimdiden hazırlamanız önerilir.

Hangi teknik dosyalar gerekiyor?

Kılavuz + XSD + SCH + XSLT + örnek XML. Özellikle edefter.xsd / edefter_ek.xsd, XBRL-GL şemaları (gl-bus, gl-cor, gl-muc…), envanter_defter.sch / envanter_berat.sch ve envanter.xslt temel bileşenlerdir.

Açılış/kapanış onayları nasıl ele alınmalı?

Dönem bazında ve gün odaklı. Opening / Closing onaylarının dönem aralığıyla tutarlılığı Schematron kurallarıyla doğrulanmalı; akış otomasyona bağlanmalıdır.

Berat imzası ve doğrulama süreci nasıl işler?

XMLDSIG + XAdES zinciri kullanılır. Defter dosyasının özeti berata taşınır; imza ve zaman damgası ile bütünlük sağlanır. Yayına çıkmadan önce hash ve referansların otomatik testleri koşulmalıdır.

e-Envanter Defterini sadece XSD ile doğrulamak yeterli mi?

Hayır. XSD yapısal doğrulama sağlar; iş kuralları için Schematron (SCH) zorunludur. CI/CD hattında XSD + SCH birlikte "build-fail" koşulu olmalıdır.

Envanter Defterinin elektronik olarak tutulabileceğine dair resmi referans neresi?

GİB Duyuruları (26.09.2025 paketi) ve Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1). Duyuruda paket yayınlandığı belirtilir; "başlangıç tarihi" ibaresi verilmez.

e-Defter süreçleriniz için NES e-Defter sayfasını, Envanter Defteri'nin kullanım esasları için Envanter Defteri e-Defter Kullanımı yazısını inceleyebilirsiniz.

Resmi kaynak

e-Defter Uygulaması Envanter Defteri Kılavuzu

PDF · Gelir İdaresi Başkanlığı · 26 Eylül 2025 · 1.2 MB

Belgeyi açPDF indir

e-Defter Teknik Paketi

RAR · Gelir İdaresi Başkanlığı · 26 Eylül 2025

GİB'den indir

GİB Duyurularını Takip Edin

Mevzuat değişikliklerini, özet ve net şekilde e-postanıza iletelim.

Ayda 2–3 e-posta · Ücretsiz · İstediğiniz zaman iptal

Devamını Oku

İlgili yazılar

Tüm arşiv →