e-Müstahsil Makbuzu Teknik Kılavuzu (GİB V1.1)

Bu sayfa, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından 22 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan e-Müstahsil Makbuzu Teknik Kılavuzu V1.1 esas alınarak hazırlanmıştır. V1.1; 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kapsamındaki e-MM uygulamasında, ıslak imza yerine BT/SMS doğrulama alanlarını XML seviyesinde netleştirir.

e-Müstahsil Makbuzu; tarım ürünü alımında düzenlenen belgenin UBL 2.1 CreditNote formatında üretilmesini, mali mühür ve zaman damgası ile imzalanmasını ve e-Arşiv raporu üzerinden Başkanlık sistemine aktarılmasını kapsar. Profil: CustomizationID=TR1.2.1, ProfileID=EARSIVBELGE.

V1.1 ile gelen değişiklikler

Kılavuz sürüm notlarına göre V1.1 (22.05.2026) şu bölümleri günceller:

• 2.2 Müstahsil Makbuzu Elemanları — Genel: tedarikçi/müşteri tarafı açıklamaları BT doğrulama bağlamında genişletildi.
• 2.3.14 AccountingSupplierParty: makbuzu düzenleyen tarafın SMS hizmet aldığı operatör bilgisi için Party/Contact/OtherCommunication alanı eklendi.
• 2.3.15 AccountingCustomerParty: malı satan tarafın telefonuna gönderilen SMS kodu, telefon numarası ve iletişim alan eşlemesi tanımlandı.
• 2.4 e-Müstahsil Makbuzunun Düzenlenmesi ve Teslimi: ıslak imza yerine BT doğrulama akışının yeni bölümü.

Resmi duyuruya göre bu geliştirmeler 5 Kasım 2026 tarihinden itibaren düzenlenecek tüm e-MM belgelerinde zorunludur. Hazır mükellef ve entegratörler belirtilen tarihten önce de uygulayabilir.

BT doğrulama — XML alan eşlemesi

V1.1 ile ıslak imza yerine belgede aşağıdaki bilgilerin yer alması gerekmektedir. Tablo, entegrasyon ekipleri için pratik eşleme özetidir; bağlayıcı tanım resmi kılavuz PDF'dir.

AccountingSupplierParty (makbuzu düzenleyen)

SMS gönderme hizmeti alınan operatör bilgisi /Party/Contact/OtherCommunication altında yazılır:

• ChannelCode name="SMS_PROVIDER" — uygulama/operatör adı
• Value — operatör VKN bilgisi

AccountingCustomerParty (üretici/çiftçi — malı satan taraf)

Malı satan tarafın telefonuna gönderilen SMS doğrulama bilgileri:

• Contact/Telephone — SMS gönderilen telefon numarası
• Contact/Name — sabit değer: SMS
• Contact/ID — gönderilen SMS kodu

UBL çerçevesi ve belge yapısı

Kılavuz, müstahsil makbuzu belgesinin ana elemanlarını XSD seviyesinde açıklar. Temel alanlar:

e-Arşiv raporlama akışı ve rapor şeması ayrıca e-Arşiv teknik kılavuzunda ele alınır; e-MM belgesi e-Arşiv raporu ile Başkanlık sistemine iletilir.

Entegrasyon açısından dikkat edilecekler

• Zorunluluk tarihi: 5 Kasım 2026 sonrası düzenlenen tüm e-MM belgelerinde V1.1 BT alanları zorunludur; erken geçiş mümkündür.
• Operatör bilgisi: düzenleyen tarafın SMS sağlayıcısı OtherCommunication ile raporlanmalıdır.
• Muhatap doğrulama: çiftçi/üretici tarafında SMS kodu, telefon ve Name=SMS üçlüsü birlikte kontrol edilmelidir.
• Islak imza: BT doğrulama uygulandığında çıktının muhatabından ıslak imza beklenmez; alanlar belge XML'inde taşınır.
• Özel entegratör: geliştirmeleri 5.11.2026 öncesinde tamamlamak operasyonel riski azaltır.

İlgili kaynaklar

• 22 Mayıs 2026 duyuru özeti — V1.1 yayın tarihi ve zorunluluk tablosu
• NES e-MM çözümü — ürün sayfası